Uluslararası Tiyatro Enstitüsü Türkiye Ulusal Merkezi'nin 27 Mart Dünya Tiyatro Günü'nde ulusal bir bildiri hazırlamamış ve/veya uluslararası genel merkezin bildirisini yayınlamamış olmasını, bir yoksunlaştırma olarak görüyoruz. 27 Mart Dünya Tiyatro Günü bu sanatın yegâne evrensel bayramı; bildiri yayımlamak da, o gün bütün temsillerin ücretsiz verilmesinden ayrılamayacak bir kutlama biçimidir.

İlk bildirinin yayınlandığı 1962 yılından beri, tiyatro sanatının değerini anlatmak üzere kaleme alınan bildirilere, Arthur Miller, Eugene Ionesco, Laurance Olivier, Peter Brook, Pablo Neruda gibi isimlerin imza attığı ve bunun kesintisiz sürdüğü görülmektedir. 1977 yılında Stockholm'de toplanan ITI kongresinde, dünya tiyatro gününde ele alınan konuların her ülkede farklı içerik ve boyut taşıdığını, bu nedenle bildirilerin ulusal olarak hazırlanmasının daha doğru olacağını iddia eden Türkiye'nin önerisi üzerine, ulusal merkezlerin sorumluluğunda yerel bildiriler yayınlanması görüşü benimsenmiş; 1978'ten bu yana Türkiye bildirilerine Muhsin Ertuğrul, Haldun Taner, Bedia Muvahhit, İrfan Şahinbaş'tan başlayarak saygın tiyatro insanları imza atmıştır.

Bir bildiri, yokluğuyla değil, varlığı ve dile getirdikleriyle etkili olabilir. Gelenek haline gelmiş bir eylemin kesintiye uğratılmasında, tavır alıştan daha çok bir mağduriyetten söz edilebilir. Çünkü amatör topluluklar, profesyonel sanatçılar ve öğrenciler için dünya tiyatro günü kutlamaları, tiyatro sanatının 'varoluş'unu anımsatan bir eylemler bütünüdür. Bu yılın bildirisiz kutlanması, tiyatrodan heyecan duyanlarda burukluk yaratmıştır. Ve bildirinin seslendiği asıl kitle olan tiyatro seyircisi de, bir sanat olarak tiyatroyu düşünmekten, anımsamaktan ya da yürütümüne yön veren siyasaları değerlendirmekten yoksun kalmıştır. ITI Türkiye Merkezi'nin kendilerine bütçe ayırmayan Kültür Bakanlığı'nı ve gereken önemi vermeyen medyayı eleştirmek için seçtiği eylem biçimi, bu etkiler düşünüldüğünde, tek yanlı ve duygusaldır. Dünya tiyatro gününün ruhu, aşılabilmesi olanaklı dönemsel sorunların gölgesinde bırakılmamalı, 27 Mart tarihine geçen, öznel sorunlar ve yerel spekülasyonlar değil, tiyatro sanatının özü olmalıdır.

yazar@tiyatrokeyfi.com