Gerçekten oynanmayı hak eden yeni yazarların önünü kapatmamak koşuluyla önümüzdeki sezon Devlet Tiyatrolarında daha zengin bir repertuarın gerçekleştirilebilmesi için bir öneride bulunmak istiyorum…

Önerimde örnek olarak kendi oyunlarımı sunuyorum…

Ancak bunun nedeni, kendi oyunlarımın özelliklerini ve oynandığı bölgeleri bilmemden kaynaklanmaktadır.

Önerdiğim yöntem kuşkusuz Turgut Özakman, Güngör Dilmen, Melih Cevdet Anday, Musahipzade Celal, Sabahattin Kudret Aksal, Haldun Taner, Orhan Asena, Bilgesu Erenus, Vasıf Öngören, Oktay Arayıcı, Aziz Nesin, Erhan Gökgücü, Dinçer Sümer, Necati Cumalı, Ülkü Ayvaz, Memet Baydur ve benzeri, kendini kanıtlamış bütün yazarlarımız için uygulanmalıdır. Özellikle yaşayan yazarlarımızın kendileriyle ilgili listeyi hazırlamaları da doğrudan kendilerinden istenilmelidir.

Böylece, birçok değerli oyun yazarımızın bazı önemli oyunları, bütün ülkede yaygın olarak sahnelenecek ve sonuçta düzeyli oyun bulmakta zorlanan yöneticilerimiz ile yazarların söz konusu oyunlarını daha önce bölgelerinde görmemiş olan izleyicilerimiz, gerçek oyunlar seçilmesinin ve izlemenin keyfini yaşayacaklardır.

Tuncer CÜCENOĞLU’nun

Devlet Tiyatroları Genel Repertuarındaki Oyunları :

KÖRDÖVÜŞÜ (Önerme: Halk öncelikle çalışacak iş, aş ve başını sokacak bir

konutun peşindedir. Özetin özeti: Halk yanmayacak kadar sıcak,

donmayacak kadar soğuk ister!)

(Tek dekor. 6 erkek,4 kadın)

ÖĞRETMEN (Önerme: Bilinçsiz erdemlilik yenilgiyi getirir.)

(3 Mekan. 6 Erkek, 2 kadın)

KADINCIKLAR (Önerme: Bu düzen fahişeliğin sürmesini sağlar.)

(Tek dekor. 4 Kadın, 5 erkek, 6 figüran)

ÇIKMAZ SOKAK (Önerme : Şiddetin her türlüsü karşı şiddeti doğurur.Çözüm

gerçek demokrasidir.)

(Tek dekor. 2 Kadın, 1 erkek)

DOSYA (Önerme: Bir ülkede baskının sürmesi, hırsızlık ve yolsuzlukların

daha rahat yapılmasını sağlamak içindir.)

(3 Mekan. 4 Erkek, 3 kadın, 3 figüran)

BİGA-1920 (Önerme: Bir ülkede Emperyalistlerin oluşturduğu güçler,

sonunda Emperyalizme karşı başkaldırının temelini oluşturur.)

(Çeşitli mekanlar. 13 Erkek, 4 kadın, figüranlar)

HELİKOPTER (Önerme: Tek amaç seçilmekse, politikacılar her yolu

denemekten kaçınmazlar.)

(Tek mekan. 5 Erkek, l kadın, 1 figüran)

YILDIRIM KEMAL (Önerme: Ulusal bağımsızlık düzenli orduyla

gerçekleştirilir.)

(Çeşitli mekanlar. 5 Kadın, 4 erkek, 3 figüran)

MATRUŞKA (Önerme: Yasak bile olsa, aşk güzel şeydir.)

(Tek dekor. l Kadın, l erkek)

ZİYARETÇİ (Önerme: Barışı ancak analar sağlayabilir.)

(Tek dekor. 2 Kadın, 2 erkek)

ŞAPKA (Önerme: Hoşgörüsüzlük, bütün yaşamları altüst eder.)

(Değişik mekanlar. 7 Erkek, 3 kadın)

BOYACI (Önerme: Çözümsüzlük çözümü doğurur.)

(Tek dekor. 7 Erkek, 3 kadın)

NEYZEN (Önerme: Konuşmanın/düşüncenin açıklanmasının yasak edildiği her ülkede insanlar konuşmanın yolunu bulur.)

(Çok mekan. l Erkek oyuncu da oynayabilir, çok oyuncuyla da

gerçekleştirilebilir.)

ÇIĞ (Önerme: Susmak çözümsüzlüktür.)

(Tek mekan. 7 Erkek, 5 kadın)

KIZILIRMAK (Önerme: İnsanlık eninde sonunda yaşanılası bir dünyayı

yaratacaktır.)

(Çeşitli mekanlar. 5 Erkek, 2 kadın, figüranlar)

SABAHATTİN ALİ (Önerme: Kalıcı yapıtlar üretmiş bir yazarı asla yok

edemezsiniz.)

(Tek mekan. l Erkek oyuncuyla da oynanabilir, 3 erkek, 2 kadınla da…

Yada daha kalabalık kadroyla da oynanabilir.)

YEŞİL GECE (Önerme: Gericiliğin kaynağını bilimsel yöntemlerle

kurutmazsanız, yeniden egemen olmasını engelleyemezsiniz.)

(Çeşitli mekanlar. l6 Erkek, 3 kadın, figüranlar.)

TİYATROCULAR (Önerme: Tiyatro yapmak için her yol mübahtır.)

AH BİR YOKSUL OLSAM! Tek mekan. 2 Erkek, 2 kadın. (Önerme: Ne

zenginlik ne de yoksulluk, tek tek insanları ve insanoğlunu mutlu etmeye

yetmez.)

CHE GUEVARA Müzikal, 2 Bölümlük tragedya… (Önerme: Asıl

olan, niyettir…)

YAZARIN BÖLGELERDE SAHNELENEN VE HİÇ SAHNELENMEYEN

OYUNLARI :

İSTANBUL D.T. :

Sahnelenen Oyunu: ŞAPKA

Sahnelenmeyen Oyunları: ÖĞRETMEN, KÖRDÖVÜŞÜ, KADINCIKLAR,

ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA, BİGA- 1920, HELİKOPTER, YILDIRIM

KEMAL, MATRUŞKA, ZİYARETÇİ, BOYACI, NEYZEN, ÇIĞ,

KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, YEŞİL GECE, TİYATROCULAR,

AH BİR YOKSUL OLSAM!, CHE GUEVARA.

ANKARA :

Sahnelenen Oyunları: ÖĞRETMEN, HELİKOPTER, BOYACI, MATRUŞKA,

YEŞİL GECE.

Sahnelenmeyen oyunları : KADINCIKLAR, ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA,

ZİYARETÇİ, NEYZEN, ÇIĞ, KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, TİYATROCULAR, AH BİR YOKSUL OLSAM!, CHE GUEVARA.

BURSA:

Sahnelenen Oyunları: BİGA-1920, KÖRDÖVÜŞÜ, KADINCIKLAR,

HELİKOPTER, ÖĞRETMEN, ÇIĞ.

Sahnelenmeyen Oyunları: ÇIKMAZ SOKAK, DOSYA, YILDIRIM

KEMAL, MATRUŞKA, ZİYARETÇİ, BOYACI, NEYZEN,

KIZILIRMAK, SABAHATTİN ALİ, YEŞİL GECE, TİYATROCULAR,

AH BİR YOKSUL OLSAM!, CHE GUEVARA.

(Bursa Devlet Tiyatrosu sayısal olarak en çok oyunumun başarıyla

sahnelenmesini sağlamıştır. Yazar olarak beni en çok mutlu eden

tiyatrodur. Bursa Devlet Tiyatrosu’na gönül borcum vardır.)

ADANA :

Sahnelenen Oyunları : KADINCIKLAR, KIZILIRMAK

Sahnelenmeyen Oyunları : Repertuardaki diğer l8 oyun.

ANTALYA :

Sahnelenen Oyunları: KADINCIKLAR, BİGA-1920

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer l8 oyun.

DİYARBAKIR :

Sahnelenen Oyunu: KÖRDÖVÜŞÜ

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer l9 oyun.

VAN :

Sahnelenen Oyunu: YILDIRIM KEMAL

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer l9 oyun.

SİVAS :

Sahnelenen Oyunu: ÇIKMAZ SOKAK

Sahnelenmeyen Oyunları: Diğer l9 oyun.

TRABZON :

Sahnelenen Oyunları: MATRUŞKA, KADINCIKLAR.

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer l8 Oyun.

İZMİR :

Sahnelenen Oyunu: KADINCIKLAR, BOYACI.

Sahnelenmeyen Oyunları : Diğer l8 Oyun.

ERZURUM :

Hiçbir oyunu sahnelenmedi.

KONYA :

Hiçbir oyunu sahnelenmedi.

YAZARIN REPERTUARDA OLUP DA BUGÜNE KADAR DEVLET TİYATROLARINDA HİÇ SAHNELENMEYEN OYUNLARI :

DOSYA

ZİYARETÇİ

NEYZEN

SABAHATTİN ALİ

YAZARIN HENÜZ DÜNYANIN HİÇBİR YERİNDE SAHNELENMEYEN OYUNLARI :

SABAHATTİN ALİ

TİYATROCULAR

AH BİR YOKSUL OLSAM!

CHE GUEVARA

YAZARIN BÜYÜK PRODÜKSİYON OLARAK HAZIRLANABİLECEK

OYUNLARI :

CHE GUEVARA (Müzikal)

KIZILIRMAK (Müzikli)

YEŞİL GECE (Müzikli)

ŞAPKA (Müzikli)

KADINCIKLAR (Müzikli)

NEYZEN (Çok kişili, müzikli)

SABAHATTİN ALİ (Müzikli)

ÇIĞ

YURTDIŞI FESTİVALLER VE GÖSTERİLER İÇİN :

CHE GUEVARA (Müzikal)

KIZILIRMAK (Müzikli)

ÇIĞ

ŞAPKA (Müzikli)

KADINCIKLAR (Müzikli)

NEYZEN (Çok kişili, müzikli)

YURTİÇİ VE YURTDIŞI İÇİN HAZIRLANABİLECEK MOBİL OYUNLARI:

MATRUŞKA (l Kadın, l Erkek)

ÇIKMAZ SOKAK (2 Kadın, 1 Erkek)

ZİYARETÇİ (2 Kadın, 2 Erkek)

NEYZEN (l Erkek)

AH BİR YOKSUL OLSAM! (2 Kadın, 2 Erkek)

YAZARIN KURTULUŞ SAVAŞI İLE İLGİLİ ÖZEL HAFTA YA DA GÜNLERDE OYNANMASI DÜŞÜNÜLEBİLECEK OYUNLARI:

YILDIRIM KEMAL

BİGA-1920

Bütün dünya ülkelerinde olduğu gibi başarılı oyun metinlerinin çok az olduğu ülkemizde de, İLK KEZ SAHNELENECEK OYUNLARIN öncelikle İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyük kentlerde sahnelendikten sonra diğer bölgelerde oynanması sağlanmalıdır.

Örneğin KIZILIRMAK gibi bir oyun Adana’da 22 kez sahnelenmiştir.

Örnekleri çoğaltmak mümkündür.
Alınan telif bir yana, bir buçuk ay prova edilen bir oyunun bölgelerde 20 kez oynanması trajiktir.

“Bu durumda küçük bölgelerde oyunlarınız sahnelenmesin mi?” diye soruyorsanız, yanıtım “Sahnelensin… Ancak önce büyük kentlerde…” olacaktır…

Kaldı ki küçük kentlerde l5-20 kez sahnelenen oyunlar yazarın oynanmakta olan oyunlarının sayısını yükselttiğinden de ayrıca bir olumsuzluk yaratmaktadır…

Yönetim olumsuzluğun giderilmesinde içtenlikle “Bu durumun yazarın bir özverisi olduğu” gerçeğini savunursa zaten mesele kalmaz…

(Çünkü Devlet Tiyatrolarını “Tiyatroyu sevmediğini açıkça söyleyen dışarıdaki geri zekalılar değil, Devlet Tiyatroları yöneticileri yönetmelidir…)

Kaldı ki gerekiyorsa bir yazarın bir çok oyunu aynı anda bir çok yerde sahnelenmelidir…

Başarılı yazarların başarılı oyunları sayıyla sınırlandırılıp izleyiciyle buluşturulmazsa, öncelikle bundan halkımız ve Devlet Tiyatroları zararlı çıkacaktır…

Kaldı ki gündemi yakalayan oyunlar aynı anda bir çok bölgede de sahnelenebilmelidir…

Örneğin “Yeşil Gece” bütün bölgelerde aynı anda sahnelenirse bundan Türkiye ve tiyatromuz ne yitirecektir? (Nitekim söz konusu oyun geçtiğimiz sezon yöneticilerin kararlı ve korkusuz yaklaşımıyla Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından sahnelenmiş, gerici tepkilerle karşılaşılmasına rağmen yönetimin dik duruşuyla da görevini yerine getirmiştir. Burada Devlet Tiyatroları yöneticilerini kutluyorum…)

Ya da “Giordano Bruno” , “Cadı Kazanı”, “Gergedan” eğer gündemi yakalıyorsa yaygın olarak isteyen bölgelerde sahnelenebilmelidir…

“Giordano Bruno” nun aynı zamanda Devlet Tiyatroları Baş rejisörü olan yazarı Erhan Gökgücü’ne (şimdi emekliye ayrıldı) “Bu oyun neden İstanbul’da oynanmıyor?” diye sorduğumda “Şimdi Ankara’da bir oyunum başlayacak… O bitmeden isteseler bile düşünemem..” diye yanıt vermesi, yazarların ne kadar korkutulduğunun en canlı örneğidir… (Ne sevindirici bir durum ki söz konusu oyun bu dönem İstanbul Devlet Tiyatrosu repertuarına alındı.)

Etik olan, bu tür oyunların böyle bir ortamda oynatılmaması değil, endişe duyulmadan oynatılmasıdır …

Yazarların ve yöneticilerin üzerindeki bu tür yanlış baskılar hızla kaldırılmalı, böylece seçimlerin özgürce yapılabilmesinin de önü açılmalıdır…

Bunun tersine olan durumların mantığını anlamakta zorlanıyorum…

Bütün yazarlarımız bu yöntemle değerlendirildiğinde olumlu sonuçlar alınacaktır repertuar oluşturulmasında…

Son olarak yeni ve genç yazarların ilk oyunları kesinlikle İstanbul ve Ankara’da, yalnızca genç yazarların yeni oyunları için oluşturulacak sahnelerde sunulmalıdır.

Bunun aksi uygulamalar yeni yazarı/yazar adayını bitirir… En azından yeni oyunlar üretme şevkini kırar…

Bunun en tipik örneği de Gülşah Banda’ nın Türk Tiyatrosunun en önemli oyunlarından biri olan Nemrut’unun İstanbul, Ankara, İzmir yada Bursa yerine Sivas’ta l5-20 kez oynatılıp bitirilmesidir…

(Aynı oyun geçtiğimiz sezon da Antalya Devlet Tiyatrosu’nda Kemal Başar’ın başarılı rejisiyle ve başarılı oyunculuklarla sahnelenmiş, ancak salon sıkıntısı nedeniyle yeterince değerlendirilememiştir. Kalabalık kadrosu nedeniyle Ankara dışında turneye de götürülemeyen oyun gene heba olup gitmiştir…)

Önerilerim uygun görülüp de uygulanırsa bundan kazançlı çıkacak olan

halkımız ve ulusal tiyatromuz olacaktır.

Tuncer CÜCENOĞLU

yazar@tiyatrokeyfi.com